Debata w Parlamencie Europejskim nad przyszłym budżetem UE i sprzeciw szefowej KE wobec cięć

W Parlamencie Europejskim w Strasburgu odbyła się debata dotycząca kształtu kolejnego wieloletniego budżetu Unii Europejskiej F1. Dyskusję zdominował narastający konflikt między państwami członkowskimi o całkowity poziom wydatków, ich wewnętrzną strukturę oraz nowe źródła dochodów Wspólnoty. W doniesieniach medialnych pojawiła się rozbieżność dotycząca ram czasowych planowanego budżetu – większość źródeł wskazuje na standardowy siedmioletni okres 2028–2034, podczas gdy w części relacji wymieniono horyzont 2028–2035 F4.

Spór o wielkość wydatków i cięcia

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, przemawiając przed eurodeputowanymi, zdecydowanie przestrzegła przed postulowanymi przez część państw głębokimi cięciami wydatków F2. Szefowa unijnej egzekutywy wskazała, że ograniczenie wspólnej puli finansowej podważyłoby realizację uzgodnionych priorytetów, w tym konkurencyjności gospodarczej, transformacji energetycznej, innowacji oraz bezpieczeństwa i obronności F2. Von der Leyen podkreśliła, że propozycja Komisji opiewa na 1,26 proc. dochodu narodowego brutto Unii Europejskiej F3, a projekt zakłada utrzymanie dotychczasowego poziomu finansowania rolnictwa oraz polityki spójności.

Głównym rzecznikiem redukcji wydatków jest grupa państw pod przewodnictwem Niemiec, która domaga się ograniczenia tradycyjnych funduszy nawet o setki miliardów euro na rzecz wsparcia obronności i innowacyjności F5. Po przeciwnej stronie sporu uformował się sojusz 17 państw członkowskich, w tym Polski, sprzeciwiających się jakimkolwiek cięciom w funduszach spójności oraz dopłatach bezpośrednich dla rolników F6. Dla Warszawy stawka negocjacji pozostaje wysoka – Polska liczy na uzyskanie z nowej perspektywy finansowej około 123 miliardów euro F7.

Nowe źródła dochodów i stanowiska stron

Równolegle do dyskusji o wydatkach toczą się rozmowy o przychodach. Komisja Europejska zaproponowała, aby przyszły budżet był w znacznym stopniu zasilany przez nowe zasoby własne UE, co ma ograniczyć presję na krajowe składki F8. Według informacji przedstawionych w Parlamencie Europejskim pakiet ten – obejmujący m.in. cło węglowe (CBAM), opłatę od elektroodpadów, akcyzę od wyrobów tytoniowych, podatek od dużych przedsiębiorstw oraz część wpływów z systemu ETS – miałby generować 58,5 mld euro rocznie F9.

Kwestia nowych obciążeń fiskalnych budzi jednak kontrowersje. Reprezentujący prezydencję Rady UE irlandzki minister Thomas Byrne zaznaczył, że wypracowanie kompromisu będzie wymagało jednomyślności stolic oraz zagwarantowania realnych wpływów od 2028 roku. Polska postawiła w negocjacjach czerwoną linię, wykluczając przekazywanie unijnemu budżetowi krajowych wpływów z systemu ETS F10. Podczas debaty krytycy z ugrupowań prawicowych wskazywali ponadto na wysokie koszty nowych danin dla mieszkańców oraz obciążenie budżetu spłatami wcześniejszego długu zaciągniętego na program Next Generation i pożyczki obronne.