Przyznanie Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za stworzenie optogenetyki

Tegoroczny tydzień noblowski rozpoczął się w poniedziałek od tradycyjnego ogłoszenia laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny F3. Komitet Noblowski zdecydował o wyróżnieniu naukowców za odkrycia prowadzące do powstania optogenetyki – innowacyjnej technologii umożliwiającej precyzyjne sterowanie oraz włączanie i wyłączanie aktywności pojedynczych komórek nerwowych w żywym mózgu za pomocą światła F1. Nagrodę tę przyznano wspólnie trzem badaczom: Amerykaninowi Karlowi Deisserothowi oraz niemieckim naukowcom Peterowi Hegemannowi z Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie i Georgowi Nagelowi z Uniwersytetu w Würzburgu, których badania dotyczyły między innymi światłoczułych kanałów jonowych F2. Wyróżnienie wiąże się z nagrodą finansową w wysokości 12 milionów koron szwedzkich (równowartość około 1,09 miliona euro), a oficjalne wręczenie medali odbędzie się tradycyjnie 10 grudnia w Sztokholmie, w rocznicę śmierci fundatora nagrody, Alfreda Nobla F7.

Rozwój optogenetyki i perspektywy dalszych badań

Nagrodzone osiągnięcia połączyły wczesne prace nad światłoczułymi białkami glonów z zaawansowanymi eksperymentami z zakresu neuronauki F1F2. 54-letni Karl Deisseroth, posiadający stopnie doktora medycyny oraz doktora filozofii, jest profesorem bioinżynierii oraz psychiatrii i nauk behawioralnych na Uniwersytecie Stanforda F4. Komentując werdykt, amerykański uczony podkreślił, że wybór kapituły odzwierciedla pełną drogę ewolucji tej metody badawczej. Jednocześnie Deisseroth zapowiedział po ogłoszeniu nagrody, że nie zamierza przerywać pracy laboratoryjnej i wciąż planuje badać biologiczne mechanizmy różnorodnych zaburzeń neurologicznych oraz psychiatrycznych F9. O doniosłości tych prac mówiła również jego żona, wskazując na zrewolucjonizowanie przez niego neurobiologii F6.

Kulisy nocnego powiadomienia laureata

W relacjach medialnych szczegółowo przedstawiono również nietypowe okoliczności, w jakich Deisseroth dowiedział się o przyznaniu nagrody. Przedstawiciele Komitetu Noblowskiego usiłowali skontaktować się z nim telefonicznie 27 minut po północy czasu lokalnego, jednak naukowiec nie odebrał nocnego połączenia F5. Kilka sekund później telefon zadzwonił do jego żony, dr Michelle Monje-Deisseroth, która również jest profesorem na Uniwersytecie Stanforda i zajmuje się neuroonkologią pediatryczną F5F6. Dopiero po jej interwencji i obudzeniu męża Deisseroth odebrał wiadomość o przyznaniu Nobla F5. Laureat wspominał później, że z powodu ogromnego zaskoczenia na około 30 sekund stracił zdolność formułowania słów. Gdy troje z pięciorga dzieci naukowca jeszcze spało, badacz odbierał telefony od dziennikarzy i pił kawę, a rano przygotował dzieciom kanapki do szkoły i osobiście przekazał im wiadomość o sukcesie, co zostało zarejestrowane na nagraniu wideo udostępnionym przez uczelnię F8.