Brytyjski konsulat we Wschodniej Jerozolimie przekształcony w misję po ultimatum Izraela

Spór o zamknięcie konsulatu

8 października 2026 r. upłynął 30-dniowy termin wyznaczony przez rząd Izraela na likwidację brytyjskiego konsulatu generalnego we Wschodniej Jerozolimie F1. W nocy poprzedzającej upływ ultimatum z budynku placówki w dzielnicy Szajch Dżarrah pracownicy zdjęli tablice konsulatu generalnego oraz sekcji konsularnej, pozostawiając na dachu powiewającą flagę Wielkiej Brytanii F3.

Decyzja o nakazie zamknięcia placówki została ogłoszona we wrześniu przez izraelskiego ministra spraw zagranicznych Gideona Sa'ara F1. Stanowiła ona bezpośrednią reakcję rządu w Jerozolimie na wprowadzenie przez Wielką Brytanię pakietu sankcji uderzających w osadnictwo na Zachodnim Brzegu Jordanu, w tym zakazu importu towarów produkowanych w osiedlach uznawanych przez społeczność międzynarodową za nielegalne F1F2. Władze Izraela zarzuciły przy tym Londynowi oskarżanie ich o przyzwalanie na czystki etniczne.

Przekształcenie placówki w misję

Aby uniknąć całkowitego zerwania obecności dyplomatycznej, Londyn i strona izraelska wypracowały formułę kompromisową. Brytyjski minister spraw zagranicznych Ed Miliband oświadczył, że Wielka Brytania nie akceptuje roszczeń Izraela do prawa zamknięcia placówki, powołując się na status Wschodniej Jerozolimy jako terytorium okupowanego F4. Poinformował jednak, że w wyniku rozmów budynek nie zostanie definitywnie zamknięty, lecz od 8 października funkcjonuje pod nazwą „Misja Wielkiej Brytanii w Jerozolimie” F4.

W ramach ustalonej procedury konsul generalny oraz 20 brytyjskich dyplomatów kończy misję i opuszcza terytorium Izraela F5. W gmachu pozostaje siedmioosobowy zespół, którego działalność strona izraelska określa jako ściśle ograniczoną, natomiast strona brytyjska jako operacyjną i skoncentrowaną na współpracy z ludnością palestyńską oraz wspieraniu rozwiązania dwupaństwowego F4F5.

Znaczenie relacji i kontekst polityczny

Brytyjska obecność konsularna w Jerozolimie liczy niemal 200 lat, sięgając czasów sprzed powstania państwa Izrael w 1948 roku F6. Konsulat we Wschodniej Jerozolimie zachowywał autonomię wobec brytyjskiej ambasady w Tel Awiwie, skupiając się na relacjach z Palestyńczykami oraz obsłudze konsularnej na Zachodnim Brzegu, w Strefie Gazy oraz we Wschodniej Jerozolimie F6.

Choć wcześniej pojawiały się doniesienia o możliwym wydaleniu w odpowiedzi izraelskich dyplomatów z Londynu, rząd brytyjski zrezygnował z kroków odwetowych na czas trwania dalszych negocjacji F7. Według komentatorów Londyn dążył do uniknięcia eskalacji w trakcie izraelskiej kampanii wyborczej przed głosowaniem zaplanowanym na 27 października F7. Jednocześnie izraelskie MSZ zapowiedziało dodatkowe restrykcje wobec brytyjskiej obecności, w tym wycofanie przedstawicieli Wielkiej Brytanii z Międzynarodowego Centrum Wsparcia Gazy w Kirjat Gat, wstrzymanie brytyjskich szkoleń dla sił Autonomii Palestyńskiej F9 oraz zakazy wjazdu dla 12 brytyjskich obywateli F8.