Dane NFZ i badanie Global Burden of Disease: rośnie liczba pacjentów z zaburzeniami psychicznymi w Polsce i na świecie

W związku z przypadającym 10 października Światowym Dniem Zdrowia Psychicznego opublikowano nowe zestawienia danych ilustrujące skalę problemów psychicznych w Polsce oraz w ujęciu globalnym. Z informacji Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że w okresie od stycznia do lipca 2026 roku z porad lekarzy psychiatrów w ramach publicznej opieki zdrowotnej skorzystało 1,78 mln pacjentów, co stanowi wzrost o niemal 4 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego F1.

Struktura rozpoznań w polskim systemie opieki

Największą grupę osób korzystających ze świadczeń psychiatrycznych w ramach NFZ stanowili pacjenci z zaburzeniami nerwicowymi, do których zaliczają się m.in. zaburzenia lękowe oraz reakcje na silny stres. W pierwszych siedmiu miesiącach 2026 roku pomoc w tym zakresie uzyskało 600 tys. osób, co oznacza wzrost o prawie 5 proc. względem 572,3 tys. pacjentów odnotowanych rok wcześniej F2. Drugim najczęstszym powodem konsultacji były zaburzenia nastroju, w tym depresja, zdiagnozowane u 306,4 tys. chorych (wzrost o 2,5 proc. z 298,8 tys.) F3.

Szczególnie dynamiczny przyrost odnotowano w kategoriach dotyczących dzieci i młodzieży. Liczba pacjentów z rozpoznaniem zaburzeń zachowania i emocji wzrosła z 82,4 tys. do 97,2 tys., czyli o prawie 18 proc., natomiast w przypadku zaburzeń rozwoju psychologicznego nastąpił wzrost o ponad 16 proc. – z 80,1 tys. do 93,5 tys. osób F4. Z kolei w odniesieniu do schizofrenii zarejestrowano nieznaczny spadek liczby leczonych (ze 155,2 tys. do 154,6 tys.), podobnie jak w grupie zaburzeń spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych (spadek ze 196,8 tys. do 194,4 tys.) F5. Krajowy konsultant w dziedzinie psychiatrii prof. Piotr Gałecki zastrzegł, że rejestry publicznego płatnika nie odzwierciedlają pełnego rozpowszechnienia problemów w populacji, gdyż pomijają rynek prywatny oraz osoby, które w ogóle nie zgłosiły się po wsparcie.

Globalne badanie obciążenia zaburzeniami

Równolegle w czasopiśmie medycznym „The Lancet” ukazała się publikacja międzynarodowego projektu Global Burden of Disease 2023, w którym uczestniczył m.in. dr Zbigniew J. Król z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Z przedstawionych szacunków wynika, że w 2023 roku na świecie żyło około 1,17 mld osób dotkniętych zaburzeniami psychicznymi, co oznacza wzrost o ponad 95 proc. w stosunku do 1990 roku F6.

Autorzy analizy podkreślają, że za obserwowaną tendencję tylko częściowo odpowiadają czynniki demograficzne, takie jak wzrost ogólnej populacji czy starzenie się społeczeństw. Po przeprowadzeniu standaryzacji wieku wskaźnik wzrostu nadal wynosi ponad 24 proc. Badanie wykazało ponadto, że najwyższe obciążenie zaburzeniami psychicznymi występuje wśród młodzieży w przedziale wiekowym 15–19 lat F7. W skali globalnej schorzenia psychiczne uznano za główną przyczynę lat przeżytych z ograniczeniem sprawności i zdrowia (wskaźnik YLD) F8.