Brytyjski premier poinformował o potwierdzeniu ingerencji Rosji w referendum brexitowe z 2016 roku

Premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham potwierdził, że Rosja ingerowała w referendum z 2016 roku, w którym Brytyjczycy zadecydowali o opuszczeniu Unii Europejskiej. Deklaracja szefa rządu padła w nagraniu podcastu politycznego „The Rest is Politics”, którego publikację zaplanowano na 12 października, a jej treść ujawnił wcześniej tygodnik „The Observer”. Burnham wyjaśnił, że po objęciu urzędu na Downing Street w lipcu zadał bezpośrednie pytanie o zaangażowanie Kremla w ówczesny proces wyborczy i otrzymał jednoznaczną odpowiedź potwierdzającą ingerencję. Wypowiedź ta stanowi pierwsze publiczne przyznanie przez urzędującego premiera Wielkiej Brytanii, że Moskwa odegrała rolę w kampanii referendalnej. Szef rządu ocenił jednocześnie, że Wielka Brytania zbyt długo pozostawała w defensywie i nie informowała obywateli w wystarczającym stopniu o skali zagranicznych prób zakłócania procesów demokratycznych. ## Spór o dowody i ustalenia komisji wywiadu W swojej wypowiedzi Burnham nie ujawnił szczegółów dotyczących źródeł uzyskanej oceny, rodzaju dowodów ani tego, czy rosyjskie operacje wywarły decydujący wpływ na wynik głosowania. W referendum z 23 czerwca 2016 roku za wyjściem ze struktur Unii Europejskiej opowiedziało się 52 proc. głosujących, podczas gdy 48 proc. poparło pozostanie we Wspólnocie. Stanowisko premiera oznacza wyraźne odejście od narracji poprzednich gabinetów Partii Konserwatywnej, które utrzymywały, że brak jest dowodów na skuteczną ingerencję ze strony Rosji. Kwestia ta powracała jednak w brytyjskiej debacie publicznej od lat. Opublikowany w 2020 roku raport międzypartyjnej parlamentarnej komisji ds. wywiadu i bezpieczeństwa (ISC) skrytykował ówczesne władze oraz agencje wywiadowcze za zaniechanie rzetelnego zbadania rosyjskiej aktywności. Komisja wskazała wówczas, że choć istniały dowody na próby wywierania wpływu za pośrednictwem państwowych mediów i kont w mediach społecznościowych, rząd w Londynie nie zlecił całościowej oceny powybiorczej na wzór śledztwa przeprowadzonego w Stanach Zjednoczonych po wyborach prezydenckich w 2016 roku. Raport ISC potwierdził jednak próby ingerencji Kremla we wcześniejsze referendum niepodległościowe w Szkocji z 2014 roku. ## Reakcje obozu brexitowego i wymiar europejski Deklaracja szefa rządu spotkała się z krytyką ze strony środowisk probrexitowych. Przedstawiciele grupy kampanijnej Britain Unbound określili słowa premiera jako próbę podważenia demokratycznej legitymacji decyzji podjętej przez Brytyjczyków w 2016 roku. Działacze organizacji podkreślili, że choć obca ingerencja w procesy wyborcze jest nieakceptowalna, to brak jakichkolwiek przekonujących podstaw do twierdzenia, iż działania Moskwy przesądziły o wyniku głosowania. Zarzutom o ingerowanie w brexit wielokrotnie zaprzeczały również same władze Rosji. Burnham powiązał sprawę brexitu z aktualnymi wyzwaniami w Europie, w tym z rosnącym poparciem dla ugrupowań skrajnej prawicy. Wypowiedź premiera padła krótko po jego wizycie w Berlinie i rozmowach z kanclerzem Niemiec Friedrichem Merzem. Szef brytyjskiego rządu zwrócił uwagę na rosyjską dezinformację przenikającą do niemieckiej polityki, w szczególności w kontekście wrześniowych sukcesów wyborczych Alternatywy dla Niemiec (AfD) w Saksonii-Anhalt oraz Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Według relacji Burnhama kanclerz Merz ocenił w rozmowie z nim, że AfD jest powiązana z Moskwą i przypuszczalnie przez nią finansowana. Burnham argumentował, że jawne nazywanie wrogich działań Rosji ma pomóc wyborcom w Niemczech i Francji zrozumieć mechanizmy zewnętrznej inspiracji części procesów politycznych.

Premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham potwierdził, że Rosja ingerowała w referendum z 2016 roku, w którym Brytyjczycy zadecydowali o opuszczeniu Unii Europejskiej. Deklaracja szefa rządu padła w nagraniu podcastu politycznego „The Rest is Politics”, którego publikację zaplanowano na 12 października, a jej treść ujawnił wcześniej tygodnik „The Observer”. Burnham wyjaśnił, że po objęciu urzędu na Downing Street w lipcu zadał bezpośrednie pytanie o zaangażowanie Kremla w ówczesny proces wyborczy i otrzymał jednoznaczną odpowiedź potwierdzającą ingerencję. Wypowiedź ta stanowi pierwsze publiczne przyznanie przez urzędującego premiera Wielkiej Brytanii, że Moskwa odegrała rolę w kampanii referendalnej. Szef rządu ocenił jednocześnie, że Wielka Brytania zbyt długo pozostawała w defensywie i nie informowała obywateli w wystarczającym stopniu o skali zagranicznych prób zakłócania procesów demokratycznych. ## Spór o dowody i ustalenia komisji wywiadu W swojej wypowiedzi Burnham nie ujawnił szczegółów dotyczących źródeł uzyskanej oceny, rodzaju dowodów ani tego, czy rosyjskie operacje wywarły decydujący wpływ na wynik głosowania. W referendum z 23 czerwca 2016 roku za wyjściem ze struktur Unii Europejskiej opowiedziało się 52 proc. głosujących, podczas gdy 48 proc. poparło pozostanie we Wspólnocie. Stanowisko premiera oznacza wyraźne odejście od narracji poprzednich gabinetów Partii Konserwatywnej, które utrzymywały, że brak jest dowodów na skuteczną ingerencję ze strony Rosji. Kwestia ta powracała jednak w brytyjskiej debacie publicznej od lat. Opublikowany w 2020 roku raport międzypartyjnej parlamentarnej komisji ds. wywiadu i bezpieczeństwa (ISC) skrytykował ówczesne władze oraz agencje wywiadowcze za zaniechanie rzetelnego zbadania rosyjskiej aktywności. Komisja wskazała wówczas, że choć istniały dowody na próby wywierania wpływu za pośrednictwem państwowych mediów i kont w mediach społecznościowych, rząd w Londynie nie zlecił całościowej oceny powybiorczej na wzór śledztwa przeprowadzonego w Stanach Zjednoczonych po wyborach prezydenckich w 2016 roku. ## Reakcje obozu brexitowego i wymiar europejski Deklaracja szefa rządu spotkała się z krytyką ze strony środowisk probrexitowych. Przedstawiciele grupy kampanijnej Britain Unbound określili słowa premiera jako próbę podważenia demokratycznej legitymacji decyzji podjętej przez Brytyjczyków w 2016 roku. Działacze organizacji podkreślili, że choć obca ingerencja w procesy wyborcze jest nieakceptowalna, to brak jakichkolwiek przekonujących podstaw do twierdzenia, iż działania Moskwy przesądziły o wyniku głosowania. Burnham powiązał sprawę brexitu z aktualnymi wyzwaniami w Europie, w tym z rosnącym poparciem dla ugrupowań skrajnej prawicy. Wypowiedź premiera padła krótko po jego wizycie w Berlinie i rozmowach z kanclerzem Niemiec Friedrichem Merzem. Szef brytyjskiego rządu zwrócił uwagę na rosyjską dezinformację przenikającą do niemieckiej polityki, w szczególności w kontekście wrześniowych sukcesów wyborczych Alternatywy dla Niemiec (AfD) w Saksonii-Anhalt oraz Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Burnham argumentował, że jawne nazywanie wrogich działań Rosji ma pomóc wyborcom w Niemczech i Francji zrozumieć mechanizmy zewnętrznej inspiracji części procesów politycznych.