Kontrowersje wokół rzekomego paraliżu rosyjskich botów po ukraińskich atakach na centra Yandex

W ostatnich dniach ukraińskie drony przeprowadziły serię uderzeń na centra danych rosyjskiego giganta technologicznego Yandex F1. W wyniku nalotów doszło do awarii infrastruktury oraz wstrzymania funkcjonowania części serwisów informatycznych w Rosji F2. Bezpośrednio po tych wydarzeniach w mediach społecznościowych zaczęła krążyć teza, według której ataki sparaliżowały również działanie prorosyjskich farm trolli i drastycznie ograniczyły skalę dezinformacji m.in. wokół niemieckiej partii AfD F3.

Popularny wykres wytworem sztucznej inteligencji

Kluczowym elementem internetowej narracji stał się wykres przedstawiający nagły spadek aktywności w sieci, który powielali komentatorzy oraz politycy, w tym europosłowie Koalicji Obywatelskiej czy czeski deputowany Tomáš Zdechovský F4. Weryfikacja przeprowadzona przez portale technologiczne (w tym Niebezpiecznik.pl) oraz media niemieckie ujawniła jednak, że grafika została wygenerowana przy użyciu sztucznej inteligencji przez prywatnego użytkownika serwisu Threads F5. Oryginalny wpis posiadał stosowne oznaczenie AI, które usunięto podczas dalszego kopiowania, a sam wykres zawierał ewidentne anomalie merytoryczne, w tym prognozy na dni, które w momencie publikacji jeszcze nie nadeszły F6. Ośrodki analityczne i instytuty badawcze zajmujące się dezinformacją nie potwierdziły tezy o gwałtownym załamaniu aktywności prorosyjskich kont w mediach społecznościowych F7.

Wypowiedź Tomasza Siemoniaka i krytyka opozycji

Temat zyskał wymiar polityczny po wypowiedzi ministra koordynatora służb specjalnych Tomasza Siemoniaka na naradzie rządowej dotyczącej bezpieczeństwa w szkołach. Minister oświadczył, że Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego odnotowuje radykalny spadek aktywności rosyjskich botów w skali globalnej po unieszkodliwieniu rosyjskich serwerowni F8. Deklaracja ta wywołała krytykę ze strony polityków opozycji (m.in. Sławomira Mentzena, Adriana Zandberga i Marcina Przydacza) oraz analityków, którzy zarzucili członkowi rządu bezkrytyczne powielenie niesprawdzonych doniesień bazujących na internetowej fałszywce F9 F12. Tomasz Siemoniak oraz jego rzecznik odrzucili te zarzuty, zapewniając, że minister opierał się wyłącznie na raportach ABW i ma pełne zaufanie do analityków agencji F10. Komentatorzy i eksperci ds. cyberbezpieczeństwa zwracają jednak uwagę na pomieszanie pojęć: odnotowany po zniszczeniu infrastruktury spadek dotyczył ogólnego zautomatyzowanego ruchu sieciowego (np. crawlerów indeksujących Yandexu), a nie działalności politycznych farm trolli na platformach społecznościowych F11.